جلوگیری از پوسیدگی دندان کودکان باید از همان زمان رویش اولین دندان‌ها آغاز شود. پوسیدگی ممکن است در ابتدا بدون درد و نشانه مشخص پیش برود؛ بنابراین نباید برای مراجعه به دندانپزشک منتظر دندان‌درد کودک ماند به همین دلیل مسواک‌زدن منظم، استفاده صحیح از خمیردندان حاوی فلوراید، کاهش مصرف خوراکی‌های شیرین و انجام معاینات دوره‌ای، نقش مهمی در حفظ سلامت دندان‌ها دارند. دکتر لیلا آذرنوش با بررسی وضعیت دهان و دندان کودک می‌تواند عوامل خطر را شناسایی کرده و روش‌های مراقبتی متناسب با سن او را به والدین آموزش دهد.
بهترین روش برای پیشگیری از پوسیدگی دندان کودکان
پوسیدگی دندان کودکان تا حد زیادی با رعایت چند عادت ساده و پیوسته قابل پیشگیری است از همین رو مراقبت روزانه در خانه در کنار معاینه منظم دندانپزشکی احتمال ایجاد پوسیدگی و نیاز به درمان‌های پیچیده را کاهش می‌دهد.
مسواک‌زدن منظم دندان‌ها
دندان‌های کودک باید روزی دو مرتبه، به‌ویژه شب پیش از خواب، مسواک زده شوند. تمام سطح دندان‌ها و محل اتصال دندان به لثه باید به‌آرامی تمیز شود. کودکان معمولا تا زمانی که مهارت کافی پیدا کنند به کمک و نظارت والدین نیاز دارند همچنین انتخاب مسواک نرم و متناسب با اندازه دهان کودک نیز اهمیت زیادی دارد.
استفاده صحیح از خمیردندان حاوی فلوراید
فلوراید به تقویت مینای دندان و افزایش مقاومت آن در برابر پوسیدگی کمک می‌کند. برای کودکان زیر سه سال مقدار خمیردندان باید در حد یک دانه برنج و برای سه تا شش سال در اندازه یک نخود باشد. والدین باید بر مسواک‌زدن نظارت کنند تا کودک خمیردندان را نبلعد توجه داشته باشید که نوع و میزان فلوراید مناسب نیز بهتر است با نظر دندانپزشک انتخاب شود.
کاهش مصرف مواد غذایی شیرین
مصرف مکرر شکلات، آب‌نبات، کیک، بیسکویت و نوشیدنی‌های شیرین احتمال پوسیدگی را افزایش می‌دهد. تعداد دفعات مصرف قند معمولا به‌اندازه مقدار آن اهمیت دارد. بهتر است خوراکی‌های شیرین همراه وعده اصلی مصرف شوند و پس از آن دهان کودک با آب شسته شود و میوه، سبزیجات و لبنیات بدون شکر انتخاب‌های مناسب‌تری برای میان‌وعده هستند.
جلوگیری از خوابیدن کودک با شیشه شیر
خوابیدن کودک با شیشه شیر، شیرخشک یا آب‌میوه باعث باقی ماندن قند روی دندان‌ها می‌شود. این عادت می‌تواند احتمال پوسیدگی زودرس دندان‌های شیری را افزایش دهد به همین دلیل پس از شیر شب، لثه‌ها یا دندان‌های کودک باید به‌آرامی تمیز شوند. برای آرام‌کردن کودک هنگام خواب نیز نباید پستانک را به مواد شیرین آغشته کرد.
انجام معاینات دوره‌ای دندانپزشکی
معاینه منظم کمک می‌کند پوسیدگی در مراحل اولیه و پیش از ایجاد درد شناسایی شود. دندانپزشک وضعیت رشد دندان‌ها، سلامت لثه و عادت‌های مراقبتی کودک را بررسی می‌کند فاصله میان معاینات با توجه به سن و میزان خطر پوسیدگی هر کودک متفاوت است. مراجعه به دکتر لیلا آذرنوش می‌تواند به تشخیص زودهنگام مشکلات و انتخاب مراقبت مناسب کمک کند.
استفاده از فیشور سیلانت
شیارهای عمیق دندان‌های آسیاب محل مناسبی برای جمع شدن مواد غذایی و باکتری‌ها هستند. در فیشورسیلانت دندان کودکان، این شیارها با ماده‌ای محافظ پوشانده می‌شوند تا تمیز نگه‌داشتن آن‌ها آسان‌تر شود. این روش بدون تراش گسترده دندان انجام می‌شود و می‌تواند احتمال پوسیدگی دندان‌های آسیاب را کاهش دهد.
فلورایدتراپی با نظر دندانپزشک
در فلورایدتراپی دندان کودکان، ماده حاوی فلوراید با غلظت کنترل‌شده روی سطح دندان‌ها قرار می‌گیرد. این روش به تقویت مینای دندان و پیشگیری از پیشرفت پوسیدگی‌های اولیه کمک می‌کند. باید اشاره کنیم که تعداد دفعات انجام آن به سن، وضعیت دندان‌ها و میزان خطر پوسیدگی کودک بستگی دارد.
مراجعه به دکتر لیلا آذرنوش برای بررسی وضعیت دهان و دندان، تشخیص مشکلات اولیه و دریافت برنامه مراقبتی متناسب با سن کودک، می‌تواند از پیشرفت پوسیدگی و نیاز به درمان‌های دشوارتر جلوگیری کند.
نقش مسواک زدن در پیشگیری از پوسیدگی دندان کودکان
مسواک‌زدن منظم باعث پاک شدن پلاک‌های میکروبی و باقی‌مانده مواد غذایی از سطح دندان‌های کودک می‌شود. تجمع این مواد می‌تواند به تولید اسید، ضعیف شدن مینای دندان و در نهایت ایجاد پوسیدگی منجر شود پس استفاده صحیح از خمیردندان حاوی فلوراید نیز مقاومت دندان‌ها را در برابر پوسیدگی افزایش می‌دهد از همین رو بهتر است کودک روزی دو بار، به‌ویژه شب پیش از خواب با کمک یا نظارت والدین مسواک بزند.
روش صحیح مسواک زدن دندان کودکان
مسواک‌زدن باید با حوصله و به شکلی انجام شود که تمام سطوح دندان‌ها به‌خوبی تمیز شوند، والدین نیز لازم است تا زمانی که کودک مهارت کافی پیدا نکرده است بر انجام این کار نظارت داشته باشند.
- از مسواکی با برس نرم و اندازه متناسب با دهان کودک استفاده کنید.
- مقدار مناسبی از خمیردندان حاوی فلوراید را روی مسواک قرار دهید؛ برای کودکان زیر سه سال به اندازه یک دانه برنج و برای کودکان سه تا شش سال به اندازه یک نخود کافی است.
- مسواک را با زاویه ملایم در محل اتصال دندان و لثه قرار دهید و آن را با حرکت‌های آرام و کوتاه جابه‌جا کنید.
- سطح بیرونی، داخلی و جونده تمام دندان‌ها را با دقت مسواک بزنید و دندان‌های انتهایی را فراموش نکنید.
- مسواک‌زدن را حدود دو دقیقه ادامه دهید و آن را روزی دو مرتبه، به‌خصوص پیش از خواب انجام دهید.
- مراقب باشید کودک خمیردندان را نبلعد و پس از پایان مسواک‌زدن آن را بیرون بریزد.
- مسواک کودک را هر سه تا چهار ماه یا زمانی که موهای آن فرسوده و خمیده شد تعویض کنید.
ویدیو زیر را که در خصوص جلوگیری از پوسیدگی و خرابی دندان است مشاهده کنید.
جلوگیری از پوسیدگی و خرابی دندان
اشتباهات والدین که خطر پوسیدگی دندان کودکان را افزایش می‌دهد!
برخی عادت‌های نادرست می‌توانند باعث تجمع پلاک میکروبی و افزایش احتمال پوسیدگی دندان‌های کودک شوند. شناخت و اصلاح این اشتباهات نقش مهمی در حفظ سلامت دندان‌های شیری و دائمی دارد.
- شروع دیرهنگام مسواک‌زدن و تمیز نکردن دندان‌ها از زمان رویش اولین دندان
- مسواک‌زدن نامنظم یا حذف مسواک شبانه
- سپردن کامل مسواک‌زدن به کودک بدون کمک و نظارت
- استفاده نادرست یا ناکافی از خمیردندان حاوی فلوراید
- خواباندن کودک با شیشه شیر، شیرخشک یا آب‌میوه
- مصرف مکرر شیرینی و تنقلات در طول روز
- نادیده گرفتن پوسیدگی دندان‌های شیری به دلیل موقتی بودن آن‌ها
- مراجعه به دندانپزشک تنها پس از شروع دندان‌درد
- استفاده مشترک از قاشق یا تمیز کردن پستانک کودک با دهان
برای دریافت مشاوره از دکتر لیلا آذرنوش بهترین دنداپزشک اطفال در تهران با فرم زیررا پر کنید.
چه خوراکی‌هایی خطر پوسیدگی دندان کودکان را افزایش می‌دهند؟
خوراکی‌های شیرین، چسبنده و دارای کربوهیدرات فرآوری‌شده مدت بیشتری روی دندان‌ها باقی می‌مانند و محیط مناسبی برای فعالیت باکتری‌ها ایجاد می‌کنند. تعداد دفعات مصرف این خوراکی‌ها نیز در افزایش خطر پوسیدگی اهمیت زیادی دارد.
- آب‌نبات، شکلات، تافی و پاستیل
- کیک، کلوچه، بیسکویت و شیرینی
- نوشابه، آب‌میوه صنعتی و نوشیدنی‌های شیرین
- غلات صبحانه و شیرهای طعم‌دار حاوی شکر
- چیپس، پفک و خوراکی‌های نشاسته‌ای چسبنده
- میوه‌های خشک مانند کشمش، خرما و برگه‌های شیرین
- عسل، مربا، شکلات صبحانه و کرم‌های شیرین
- شربت‌ها و داروهای شیرین در صورت مصرف طولانی‌مدت
در انتها…
پیشگیری از پوسیدگی دندان کودکان به انجام منظم مجموعه‌ای از مراقبت‌های ساده وابسته است. مسواک‌زدن صحیح با خمیردندان حاوی فلوراید، محدود کردن خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین، جلوگیری از خوابیدن کودک با شیشه شیر و انجام معاینات دوره‌ای، احتمال پوسیدگی را کاهش می‌دهند. والدین نیز باید تا زمان کسب مهارت کافی، بر مسواک‌زدن کودک نظارت داشته باشند و درد یا تغییر رنگ دندان‌ها را نادیده نگیرند.